De samenwerking tussen ontwikkelaars, gemeenten en architecten kan leiden tot bijzondere projecten in de binnenstad. Maar net zo vaak leiden procedures en voorzichtigheid tot voorspelbaarheid. Tim Peeters (Falsework) ontwierp een manier om uit die groef te komen.
Tim Peeters: “Stadmaken is een complexe en mysterieuze bezigheid. Een ondoorzichtige kluwen aan belangen, actoren, randvoorwaarden en ambities maakt dat de relatie tussen oorzaken en gevolgen niet altijd even duidelijk is. De behoefte om dit inzichtelijk en beheersbaar te maken — een streven dat een enorme hoeveelheid vergaderingen en emails vereist — leidt tot plannen die onvoldoende tot de verbeelding spreken. En dat is eigenlijk wel logisch: wie iedere beer op de weg gedetailleerd in kaart heeft gebracht, neemt het liefst de veiligste route naar huis — of gaat de deur simpelweg niet meer uit.”
We zien bij veel ontwikkelingen in Nederlandse steden dat ontwikkelaars en ambtenaren daarom voorzichtig blijven: laten we datgene doen waarvan we weten dat het goed genoeg werkt, want dat hebben we al 10 keer gedaan. Het probleem is dat je dan de 11e keer hetzelfde resultaat krijgt.
In een essay voor Vers Beton schreef Tim over de nieuwe architectonische eenheidsworst die dat op levert in Rotterdam. Het zijn allemaal goede projecten, met goede architectuur en woningen die passen bij de vraag uit de markt. Maar… het is ook een klein beetje saai. Als je naar de lange lijnen kijkt, is dit iets waar mensen over honderd jaar nog steeds naar willen kijken? Of had je dan liever iets met meer lef gerealiseerd?
Zijn grote held Brian Eno worstelde als muzikant met diezelfde vraag: hoe kom je uit de groef? Hoe voorkom je dat je steeds hetzelfde liedje schrijft? Om zichzelf uit te dagen maakte Eno een set met kaarten, voorzien van a-typische opdrachten. Het toeval bepaalt welke opdracht Eno zichzelf geeft: “Probeer geen muur te bouwen, maak een baksteen” of “Doe niets, zo lang het lukt”.
Zoiets miste Tim in het stadmaken. Een instrument dat helpt om vastzittende patronen te doorbreken. Om verwondering terug te brengen in stadsontwikkeling bedacht Falsework het Tarot van de Stad: 78 kaarten met verschillende perspectieven op de binnenstad.
Trek een kaart en laat het lot bepalen vanuit welke onverwachte hoek je naar de stad kijkt. Met het Tarot van de Stad, prachtig geïllustreerd door Bark Saga, worden onvermoede paden door het ‘beleidsmoeras’ zichtbaar. De kaarten verbreden de kijk op de binnenstad met 78 verschillende perspectieven — actoren, stemmen, stenen en de natuur — waarmee nieuwe verhalen over binnenstedelijke projecten kunnen ontstaan.
Tim Peeters: “Een kaartlegging biedt uiteraard geen kant-en-klare oplossingen. Dat zou te makkelijk zijn. Maar het Tarot laat je gegarandeerd de (on)mogelijkheden van een casus verkennen. Vervolgens moet je aan de slag om die toekomst te realiseren. In bepaalde gevallen kan het helpen om hierbij wat wierook te branden en een kaarsje aan te steken. Maar ook bij kunstlicht kunnen waardevolle resultaten worden behaald.”
Heb je ook interesse in het Tarot? Stuur een mail naar info@citydealbinnensteden.nl. Bekijk hieronder een impressie.
Tim Peeters werkt samen met Violette Schönberger vanuit Falsework, een ontwerpbureau dat creatieve oplossingen zoekt voor ogenschijnlijk onmogelijk op te lossen problemen. Ze werken vanuit Rotterdam en Brussel als mini-multinational aan stedenbouwkundige visies, vernieuwende architectuur en ontwerpend onderzoek.
